Dom ma już dach. Zarówno części skośne jak i płaskie są szczelnie zakryte. Osiągnęliśmy stan surowy otwarty, czyli moment, który na budowie daje pierwszy prawdziwy oddech. Ulewy przestają być straszne. 

A8/LAB – przypomnienie

Seria A8/LAB to opowieść o budowie mojego własnego domu. Opisuję rozwiązania zarówno sprawdzone jak i eksperymentalne. Z budżetem, ograniczeniami i decyzjami, z którymi muszą się mierzyć inwestorzy. 

Dachy płaskie

Uszczelnienie poziome takie jak tarasy, balkony, stropodachy jest zawsze niezwykle istotne. Tu nie ma miejsca na pomyłki. Jeśli woda dostanie się przez nieszczelność, potrafi wędrować po stropie i ujawnić się zupełnie gdzie indziej. Dlatego późniejsze znalezienie usterki bywa bardzo trudne. Z resztą wilgoć nie grozi tylko z góry, jeśli wykonawca nie zrobi porządnej paroizolacji na stropie to para wodna będzie przedostawała się w górne warstwy niszcząc je. 

W projektach dla klientów stosuję różne materiały, starając się dobrać najlepsze rozwiązanie do konkretnej sytuacji. Zawsze jednak powtarzam, że można je zmienić, na inne, równoważne tak, aby ekipa nie uczyła się nowej technologii na budowie. 

W naszym przypadku generalny wykonawca miał bardzo dobrą ekipę od pap termozgrzewalnych. Między innymi dlatego zdecydowaliśmy się na wykonanie hydroizolacji z tego materiału. To już nie te czasy co kiedyś, gdy papę można było rwać w rękach. Teraz jest gruba, mocna, plastyczna. Dwie warstwy papy zabezpieczą dach na lata. Ponieważ dach będzie zielony, przysypany ziemią to górna warstwa jest antykorzenna. 

Prawie zapomniałem napisać o najważniejszym. Bezpośrednio na stropie jest położona szczelna paroizolacja. Jest to niezbędny element dla większości dachów płaskich a brak jego wykonania bywa częstym błędem na budowach. 

Spadki na stropodachach

Choć dachy bywają z nazwy “płaskie” to wcale takie nie są. Przy papie minimalny spadek to 2%. Jeśli spadek nie zostanie wykonany, tworzą się zastoiny wody. Z bocznych dachów, przy skarpach zaprojektowałem naturalny spadek, na boki. Jednak długi łącznik między nimi wymagał wykonania spadków pośrednich i dwóch dodatkowych wpustów do wody. 

Izolacja murów oporowych 

Mury będą przytrzymywały ziemię odzyskaną z wykopu. Tworzą jednak, wraz z dachami  jednolitą zaporę wody. Wykonawca przykleił więc też papę do betonu aby go dodatkowo zabezpieczyć przed wilgocią z gruntu. Papa mogłaby po latach się odkleić więc mocowana jest do pionowych ścian za pomocą listew aluminiowych. Warto wiedzieć, że łatwo można zmienić kolor elementów budowlanych w lakierni i tak też zrobiliśmy. Aluminium jest malowane proszkowo na ulubiony szary, to jest RAL 7024. O tym kolorze więcej napiszę w przyszłości. 

Dachy skośne 

Lubię płaskie dachy i proste formy. Jednak to dachy skośne wciąż najczęściej kształtują polski krajobraz. Architekci często są zmuszeni je projektować ze względu na zapisy Planów Miejscowych. Tak było i w naszym przypadku. W praktyce wystarczyłyby nam 2 pełne kondygnacje i stropodach płaski. Doprojektowałem jednak poddasze gdyż takie były wymagania prawa miejscowego. Forma i konstrukcja dachu jest maksymalnie prosta. Powstała dodatkowa przestrzeń na instalacje, przechowywanie. Dzięki oświetleniu oknami w ścianie szczytowej będzie to też doskonałe miejsce do pracy twórczej dla architekta! 

Więźba dachowa

Zaprojektowaliśmy możliwie najprostszą więźbę dachową. To przyspiesza budowę, obniża koszty i pozwala uzyskać poddasze bez zbędnych podziałów -prostą, bardzo użytkową przestrzeń. Krokwie są z dobrze wysuszonego drewna, w równych rozstawach co 90 cm. Spięte są jętkami aby przeciwstawić się siłom rozporowym połaci. Krokwie będą ukryte pod warstwami ale jętki będą odkryte – dlatego wykonaliśmy je z drewna KVH. Co to takiego? Drewno KVH jest suszone komorowo i strugane, dzięki czemu cechuje się dużą stabilnością wymiarową oraz mniejszą skłonnością do paczenia i pękania. Gładka powierzchnia i powtarzalna jakość drewna pozwalają uzyskać “skandynawski”, uporządkowany efekt naszych jętek co dobrze wpisze się w projekt wnętrz . 

Pełne deskowanie

Dach może mieć pełne deskowanie albo nie – przepisy tego nie wymagają. Pełne deskowanie zwiększa jednak sztywność połaci, lepiej tłumi odgłosy deszczu i wiatru oraz ogranicza niewielkie ruchy konstrukcji, które z czasem mogą ujawniać się jako pęknięcia podbitki czy innych wykończonych elementów. W naszym domu zdecydowaliśmy się na ten wariant właśnie dla większego komfortu i spokoju na lata. Koszt tej decyzji wyniósł 12 000 zł netto. 

Ukryte rynny i rury deszczowe

Dach będzie bezokapowy a takie rozwiązanie, dla elegancji, wymaga ukrytej rynny. Wybraliśmy systemowe rozwiązanie Galeco gdyż, wg mnie,  jest bardziej trwałe niż konkurencji. Rynny zgrywają się z dachem i będą podgrzewane. 

Pionowe elementy na ścianie, potocznie nazywane rynnami to na budowie “rury deszczowe”. Również ukrywam je w ścianie, ale nie byle jak. Między rurami a ścianą zaplanowaliśmy dodatkową termoizolację, żeby uniknąć mostków cieplnych. Do rur jest zaplanowana kratka rewizyjna – na wszelki wypadek. W późniejszym etapie cała woda będzie skierowana do zbiornika na deszczówkę i odzyskana do podlewania ogrodu. 

Blacha na rąbek stojący

Ponieważ to mój dom, wybrałem mój ulubiony materiał na dachy skośne – blachę na rąbek stojący. Lubię rozwiązania proste, techniczne i pozbawione zbędnych ozdobników. Blacha na rąbek właśnie taka jest. Elegancki, trwały i technicznie dopracowany, dzięki czemu od wielu lat pozostaje jednym z moich najczęstszych wyborów projektowych. Ciemnoszary kolor pasuje do okolicznej zabudowy a także spowoduje to, że panele fotowoltaiczne stopią się z dachem. 

O czym jeszcze nie zapomnieć na dachu?

Poza samym pokryciem dachowym trzeba przewidzieć szereg elementów technicznych, o których łatwo zapomnieć na etapie wizualizacji projektu. W naszym domu zastosowaliśmy: 

• Systemową wyrzutnię powietrza z rekuperacji, która zamiast jednego dużego kominka została podzielona na trzy mniejsze elementy. Dzięki temu jest mniej widoczna i lepiej wpisuje się w geometrię dachu. Dzięki systemowemu rozwiązaniu będzie szczelna na długie lata.
• Dwie wywiewki kanalizacyjne odpowiadające za prawidłowe odpowietrzanie instalacji sanitarnej. Tu porada: mamy kilka pionów, ale pod dachem zbieramy je w dwie wywiewki – to bardzo praktyczne rozwiązanie. 
• Wyrzutnia cichego okapu – specjalne rozwiązanie, które przenosi wentylator z okapu kuchennego na dach. Dzięki temu, w otwartej na salon kuchni nie będzie słychać szumu wentylatora. 
• Wyłaz dachowy pełniący jednocześnie funkcję okna doświetlającego poddasze. Obok niego zamontowana została ława kominiarska, która zapewni bezpieczny dostęp do elementów wymagających okresowych przeglądów i konserwacji.
• Przepust dla fotowoltaiki (która będzie montowana w dalszym etapie).

Pro tip. Tak zaprojektowaliśmy dach, że wszystkie urządzenia dachowe są na połaci północnej. Dzięki temu cała część południowa jest “czysta” i zostawiona dla fotowoltaiki. Żaden cień nie będzie ograniczał pracy paneli, więc instalacja będzie mogła produkować możliwie dużo energii.

Podsumowanie

I tak, krok po kroku, zamknęliśmy stan surowy otwarty.

• Czas wykonania tego etapu: 5 tygodni
• Koszt etapu: 187 260 zł brutto
• Wykonawca: Espiro Investment
• Czas trwania całej budowy do tego momentu: 41 tygodni 

Jestem bardzo zadowolony z tego, jak szybko i sprawnie idą prace. Teraz zaczyna się etap mniej widowiskowy, ale bardzo ważny: instalacje. To właśnie tutaj zapada wiele decyzji, których później już nie widać, ale które codziennie wpływają na komfort życia w domu. Wkrótce więcej na ten temat. 

arch. Piotr Lewandowski